2027 tarım bütçesi açıklandı: Çiftçi desteklerine 235 milyar lira ayrılacak, artış yüzde 40; tarıma toplam kaynak 1 trilyon 305 milyar lira

Destek ödeneği 67 milyar lira artıyor

2027 bütçe teklifindeki rakamlara göre 2026 bütçesinde 168 milyar lira olan tarımsal destek ödeneğinin gelecek yıl 67 milyar lira artırılarak 235 milyar liraya çıkarılması planlanıyor. Bu, nominal olarak yaklaşık yüzde 39,9'luk artış anlamına geliyor. Hükümetin 2027 için hedeflediği yıllık enflasyon yüzde 21 olduğundan, teklifteki artış hedef enflasyonun üzerinde kalıyor.

1,3 trilyon liranın tamamı çiftçiye ödeme değil

Bütçede tarıma ayrılan toplam kaynak yaklaşık 1 trilyon 305 milyar lira. 2026'da bu rakam 888 milyar lira düzeyindeydi; yani toplam kaynakta yaklaşık yüzde 47 artış öngörülüyor. Ancak bu tutarın tamamı çiftçiye doğrudan yapılacak destek ödemesi değil. Toplamın içinde 235 milyar liralık destek programlarının yanı sıra tarım sektörü yatırımları için 268 milyar lira, tarımsal kredi desteği (faiz indirimli krediler) için 325 milyar lira tarımsal KİT'lerin finansmanı ve ihracat destekleri için 135 milyar lira ve tarım sektörüne yönelik vergi harcamaları için 342 milyar lira yer alıyor. Beş kalemin toplamı 1 trilyon 305 milyar liraya ulaşıyor. Yatırım ödenekleri, krediler ve vergi harcamaları da bu toplamın içinde olduğu için genel rakam, çiftçinin eline nakit olarak geçecek parayı göstermiyor. Destek artışı da her ürün ve üretici için aynı oranda yükseliş anlamına gelmiyor; ödemelerin ürün, üretim planlaması ve destek türüne göre dağılımı belirleyici olacak.

Kurumsal bütçelerde ise Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2027 bütçesi 760,6 milyar lira olarak öngörüldü. Sulama yatırımlarını yürüten Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün (DSİ) ödeneği de 2026'daki 233 milyar liradan 324 milyar liraya çıkarılıyor.

Çiftçi başına ne düşüyor?

235 milyar liralık destek bütçesi, Çiftçi Kayıt Sistemi'ndeki yaklaşık 2 milyon 379 bin kayıtlı çiftçiye eşit bölündüğünde kişi başına yılda yaklaşık 98 bin 781 lira ediyor. Bu hesap yalnızca istatistiksel bir karşılık; destekler ürüne, araziye, hayvan sayısına ve programa göre dağıtıldığı için çiftçilerin eline geçen tutar birbirinden çok farklı oluyor. Mazot-gübre desteği, hayvancılık destekleri, fark ödemeleri ve kırsal kalkınma hibeleri bu bütçeden ödeniyor.

"Destek tek başına gelir kaynağı değil"

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, doğrudan desteklerdeki yaklaşık yüzde 40'lık artışın 2027 için öngörülen yüzde 21'lik enflasyon hedefinin üzerinde olduğuna dikkat çekti ve artışın çiftçiyi olumlu etkileyebileceğini söyledi. Kiraz, desteklerin çiftçiler için önemli olduğunu ancak tek başına temel gelir kaynağı olmadığını vurguladı; girdi maliyetlerinin kontrol altına alınması ve ürün fiyatlarının üreticiye kazanç sağlayacak şekilde belirlenmesinin önemine işaret etti.

Üretici tarafında en sık dile getirilen konu, mazot, gübre, ilaç, tohum ve elektrik gibi girdilerin maliyetindeki artışın ürün fiyatlarına aynı oranda yansımaması. Bu nedenle destek miktarının yanında ödemelerin zamanında yapılması ve destek kalemlerinin maliyete göre güncellenmesi de tartışmanın parçası.

Bütçe takvimi

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi 16 Ekim'de TBMM Başkanlığı'na sunulup Plan ve Bütçe Komisyonu'na sevk edildi. Teklif 21 Ekim'de Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'na sunuldu. Komisyondaki görüşmelerin 27 Kasım'da tamamlanması, teklifin aralık ayında Genel Kurul'a gelmesi bekleniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bütçesi komisyonda ayrıca görüşülecek; rakamlar bu süreçte değişebilir. Açıklanan tutarlar teklif aşamasındaki rakamlar; kesin bütçe Genel Kurul'un onayıyla belli olacak.