Borsalar neden düştü? Nasdaq düzeltmeye girdi, yapay zekâ hisseleri çöktü: Borsa İstanbul'da son durum ne?

Wall Street'te 5 Kasım'da ne oldu?

ABD'de 3 Kasım'da yapılan ara seçimlerin sonuçlarının netleştiği 4 Kasım'da borsalar güçlü yükselmiş, Dow Jones bir yılı aşkın sürenin en iyi işlem gününü yaşamıştı. Ertesi gün tablo tamamen tersine döndü. Investing.com'un kapanış verilerine göre Dow Jones yüzde 3,45, S&P 500 yüzde 4,29, teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik Endeksi ise yüzde 5,42 değer kaybetti. Yahoo Finance, Dow Jones'taki kaybın yaklaşık 1.800 puana ulaştığını yazdı.

Satışın merkezinde yapay zekâ ve yarı iletken hisseleri vardı. AMD günü yüzde 15,6, Nvidia yaklaşık yüzde 9 kayıpla kapattı; Intel yüzde 8 geriledi, Broadcom ve Micron da gün içinde sert değer kaybetti. Bloomberg, Philadelphia Yarı İletken Endeksi'nin gün içinde yüzde 9'u aşan kayıp yaşadığını ve haftalık düşüşünün yüzde 12'ye yaklaştığını bildirdi. Fortune'un hesabına göre bir gün önceki seçim rallisinin ardından ABD hisse senetlerinin piyasa değerinden yaklaşık 3 trilyon dolar silindi. Piyasadaki korkuyu ölçen VIX endeksi de nisandan bu yana en yüksek seviyelerine yaklaştı.

Satışın nedeni ne?

Piyasa yorumlarında öne çıkan ilk neden, seçim sonuçları. ABC News'in aktardığına göre yatırımcılar, Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu alan Demokratların bir kısmının yapay zekâ veri merkezlerine karşı kampanya yürütmüş olmasından kaygılandı. Elektrik faturaları, su tüketimi ve vergi teşvikleri üzerinden yürütülen bu kampanyalar, veri merkezi yatırımlarına yeni kısıtlamalar ya da yerel düzeyde durdurma kararları gelebileceği endişesini doğurdu. Seçim ve yapay zekâ tartışmasının ayrıntılarını ABD seçimleri ve yapay zekâ haberimizde bulabilirsiniz.

İkinci neden, değerleme kaygısı. Son iki yılda ABD borsalarındaki yükselişin büyük bölümü az sayıda yapay zekâ ve çip şirketinden geldi. Bu şirketlerin hisseleri yüksek büyüme beklentileriyle fiyatlandığı için, beklentileri gölgeleyen her haber sert satışa dönüşebiliyor. Yahoo Finance ve CNBC, yapay zekâ yatırımlarının ne zaman ve ne ölçüde kâra döneceğine dair soru işaretlerinin ve bazı çip şirketlerinin zayıf beklentilerinin satışı derinleştirdiğini aktardı.

Düzeltme, ayı piyasası, çöküş: Farkı ne?

Borsa düşüşleri anlatılırken kullanılan terimlerin belirli eşikleri var:

Bu tanımlara göre Nasdaq şu anda düzeltme bölgesinde. S&P 500 ve Dow Jones'taki kayıplar ise henüz bu eşiğe ulaşmadı. Tarihsel olarak düzeltmeler birkaç yılda bir yaşanan, piyasanın olağan hareketleri arasında sayılıyor; ancak bir düzeltmenin daha derin bir düşüşe dönüşüp dönüşmeyeceğini önceden bilmek mümkün değil.

Asya'da durum

Satış, ABD'den önce 5 Kasım'da Asya'da da görülmüştü. Güney Kore'nin çip ağırlıklı Kospi endeksi yüzde 5,28 düşüşle 5.383 puana, Japonya'nın Nikkei endeksi yüzde 1,79 düşüşle 61.077 puana geriledi; Tayvan borsası yüzde 3,2 değer kaybetti. Samsung Electronics yüzde 5,7, SK Hynix yüzde 7,4 düştü. Aynı gün Hong Kong'un Hang Seng endeksi ise yüzde 3,67 yükseldi. Wall Street'teki kapanışın ardından Asya piyasalarının 6 Kasım'daki açılışı, satışın yayılıp yayılmayacağı açısından yakından izleniyor.

Borsa İstanbul, dolar ve altın

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi 5 Kasım'a yüzde 0,60 yükselişle 11.546 puandan başladı, ancak gün içinde satış baskısı arttı. Endeks günü yüzde 1,26 düşüşle 11.333,27 puandan tamamladı; gün içi en düşük seviye 11.315, en yüksek seviye 11.617 puan oldu. Bankacılık endeksi yüzde 1,75 yükselirken BIST 30 yüzde 1,60 geriledi, teknoloji endeksinde ise sert düşüş yaşandı. Borsa İstanbul'un kapanışı, ABD'deki satışın en sert bölümünden önce gerçekleşti; endeks bir önceki gün yüzde 4,12 yükselmişti.

Analistler BIST 100 için 11.200 ve 11.100 puanı destek, 11.500 ve 11.600 puanı direnç seviyesi olarak izliyor. Hatırlanacağı gibi endeks, fon soruşturmasının ardından 15 ve 16 Eylül'de art arda yaklaşık yüzde 5'er değer kaybetmişti.

Döviz ve altın tarafında ise sert bir hareket görülmedi. Serbest piyasada dolar 5 Kasım akşamı 50,05 lira civarında işlem gördü; Merkez Bankası'nın efektif satış kuru 50,12 lira oldu. Kapalıçarşı'da gram altın günü yüzde 1,24 yükselişle 6.616 lira civarında tamamladı, ons altın 4.100 dolar dolayında seyretti.

Yatırımcı neye bakmalı?

Bu haber yatırım tavsiyesi değildir; ancak sert piyasa günlerinde yatırımcıların sık sorduğu sorulara ilişkin bazı genel bilgiler şöyle:

• Yurt dışı hisse ve fonlar: ABD teknoloji hisselerine yatırım yapan yabancı hisse senedi fonlarının fiyatları, ABD kapanışını genellikle bir sonraki iş günü yansıtır. Fon fiyatınızdaki değişimi bu gecikmeyle değerlendirin.
• Borsa İstanbul'da devre kesici: Bir hissede ya da endeks bazında belirli eşikleri aşan sert hareketlerde Borsa İstanbul işlemleri geçici olarak durdurabilir. Bu bir "çöküş" işareti değil, kurallı bir mola uygulamasıdır.
• Kaldıraçlı işlemler: Sert dalgalanma dönemlerinde kredili hisse ve kaldıraçlı ürünlerde teminat tamamlama çağrısı riski artar.
• Takvim: 6 Kasım'da Asya açılışı, Borsa İstanbul'un 10.00 açılışı ve ABD vadeli işlemleri günün ilk göstergeleri olacak.

Piyasalardaki gelişmeleri ve ABD'deki yapay zekâ tartışmasının seyrini takip ediyoruz.