İzmir Buca'da tarihi eser operasyonu: Kütahya'dan getirilen mermer sütun başlığı 650 bin liraya satılmak istenirken taksiden çıktı

Taksi durduruldu, mermer başlık bulundu

İzmir İl Jandarma Komutanlığı ekipleri, tarihi eser kaçakçılığına yönelik çalışmaları kapsamında Kütahya'dan İzmir'e gelen iki kişinin elindeki tarihi eseri satmaya çalıştığı bilgisine ulaştı. Ekipler 5 Kasım'da Buca ilçesine bağlı 29 Ekim Mahallesi'nde şüphelilerin bulunduğu ticari taksiyi durdurdu.

Araçta yapılan aramada bir adet tarihi sütun mermer başlığı bulundu. Yürütülen çalışmada şüphelilerin eseri 650 bin lira karşılığında satmaya çalıştıkları belirlendi. Ele geçirilen eser, uzman incelemesi için muhafaza altına alındı. Eserin hangi döneme ait olduğu ve Kütahya'da nereden çıkarıldığına ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.

Adli kontrolle serbest bırakıldılar

Cumhuriyet savcısının talimatıyla şüpheliler hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na muhalefet suçundan işlem başlatıldı. Jandarmadaki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilen iki şüpheli, adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Soruşturma sürüyor.

Tarihi eser kaçakçılığının cezası ne?

2863 sayılı Kanun, ülke topraklarında bulunan kültür ve tabiat varlıklarını devlet malı sayıyor ve bu eserlerin izinsiz alınıp satılmasını suç olarak tanımlıyor. Kanunun 67. maddesine göre bildirimi yapılmamış bir kültür varlığını satışa arz eden, satan, veren, satın alan ya da kabul eden kişiye iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası veriliyor.

Aynı maddenin ilk fıkrası, bulduğu kültür varlığını mazeretsiz ve bilerek bildirmeyen kişiye altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörüyor. Bu nedenle tarlada, inşaat kazısında ya da evinin bahçesinde tarihi bir eser bulan kişinin onu satmaya ya da saklamaya çalışması yerine resmî makamlara haber vermesi gerekiyor.

Tarihi eser bulursanız ne yapmalısınız?

Kanunun 4. maddesine göre taşınır ya da taşınmaz bir kültür varlığı bulan kişi, bunu en geç üç gün içinde en yakın müze müdürlüğüne, köylerde muhtara, diğer yerlerde mülki idare amirine, yani vali ya da kaymakamlığa bildirmek zorunda. Aynı yükümlülük, kendi arazisinde kültür varlığı bulunduğunu bilen ya da sonradan öğrenen arazi sahipleri ve kullanıcıları için de geçerli.

Bildirimi süresinde yapan kişiye, eserin değerine göre ikramiye ödenebiliyor; bildirim yapılmadan eserle yakalananlar ise bu haktan yararlanamıyor. Eser yerinden oynatılmadan bildirim yapılması, bulunduğu yerin ve çevresinin bilimsel olarak incelenebilmesi açısından da önem taşıyor. İzmir'de bu tür bildirimler İzmir Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü'ne, ilçe kaymakamlıklarına ya da jandarma ve polise yapılabiliyor.

Anadolu'nun tarihi eser zenginliği

Hem İzmir hem Kütahya, antik çağdan kalma çok sayıda yerleşim yerine ev sahipliği yapıyor. İzmir'de Efes, Smyrna Agorası, Teos ve Klazomenai gibi antik kentler bulunurken, Kütahya'da Aizanoi Antik Kenti ve Zeus Tapınağı gibi önemli yapılar yer alıyor. Bu zenginlik, kaçak kazı ve tarihi eser kaçakçılığına karşı jandarma ve polisin düzenli operasyonlar yürütmesine yol açıyor. Ele geçirilen eserler, uzman incelemesinin ardından müzelere teslim ediliyor.