Rusya'da aşırı kazanç vergisi: Duma komitesi şirketlerin mali durumunun dikkate alınmasını önerdi, tasarı 29 Ekim'de genel kurulda

Tasarı ne öngörüyor?

Rusya hükümeti, 2027-2029 bütçe paketinin bir parçası olarak "Aşırı Gelir Vergisi Hakkında" başlıklı 618-9 sayılı kanun tasarısını 30 Eylül'de Devlet Duması'na sundu. Tasarıya göre vergi, demir ve demir dışı metal cevherleri, değerli metaller ve kimya sanayisi için hammadde çıkaran şirketlerden alınacak.

Verginin uygulanma şartı, söz konusu madenlerin 2026-2028 yıllarındaki ortalama dünya fiyatlarının, ruble cinsinden 2025 seviyesini yüzde 10'dan fazla aşması. Fiyat artışı bu eşiğin altında kalırsa vergi doğmuyor.

Vergi matrahı, çıkarılan maden miktarı ile fiyatın belirlenen seviyeyi aşan kısmının çarpılmasıyla hesaplanacak. Vergi oranı yüzde 30, altın için ise yüzde 20 olarak belirlendi. Ödenecek tutar, her maden türünden elde edilen satış hasılatının yüzde 15'inden maden çıkarma vergisinin (НДПИ) düşülmesiyle bulunan tutarla sınırlandırılacak.

Verginin 2027-2029 yıllarında ödenmesi öngörülüyor ve tasarıda taksitli ödeme imkânı da yer alıyor. Bütçe tasarısının gerekçe notuna göre bu vergiden yıllık yaklaşık 200 milyar ruble gelir bekleniyor.

Komite raporunda neler var?

Devlet Duması Bütçe ve Vergiler Komitesi, tasarıya ilişkin değerlendirme raporunda ikinci okumaya hazırlık sürecinde şu konunun ele alınmasını önerdi. Rapordaki ifadeyle:

"Yasa tasarısının ikinci okumaya hazırlanması sırasında, vergi yükümlülüğünün tutarının belirlenmesinde mükelleflerin mali durumlarının, mevcut kârlılık düzeylerinin ve aşırı kazanç vergisini fiilen ödeme imkânlarının dikkate alınması seçeneğinin değerlendirilmesi öneriliyor. Böylece aşırı kazanç vergisinin, düşük kârlılıkla çalışan ve zarar eden madencilik şirketlerinin ekonomik faaliyetlerini sürdürmelerinin önünde engel oluşturması önlenebilecek."

Komite, tasarıda vergilendirmenin şirketlerin fiilî mali sonuçlarına değil, çıkarılan madenlerin değerindeki artışa dayandığına dikkat çekti. Raporda, dünya piyasalarındaki fiyat artışının tek başına şirketlerin fiilen elde ettiği geliri göstermediği belirtildi. Komite buna gerekçe olarak madencilik ve işleme maliyetlerini, satış koşullarını, döviz kuru dalgalanmalarını ve kârı etkileyen diğer etkenleri gösterdi. Raporda ayrıca, mevcut jeopolitik koşullarda dünya fiyatlarındaki yükselişin şirketlerin hammaddelerini bu fiyatlardan satabilecekleri anlamına gelmediği vurgulandı.

Basında yer alan haberlere göre komite, hammaddede oluşan teknolojik kayıpların vergi matrahının dışında tutulmasının görüşülmesini ve hesaplama yönteminin netleştirilmesini de önerdi.

Takvim ve uygulama konusundaki tespitler

Komitenin değerlendirmesine göre mükellefler 2027 yılında ödeme yükümlülüklerini zamanında yerine getirmekte güçlük çekebilir. Tasarı uyarınca verginin en geç 28 Nisan'da ödenmesi, beyannamenin ise en geç 25 Nisan'da verilmesi gerekiyor.

Tasarıya ilişkin belgelere göre ortalama dünya fiyatlarının belirlenme usulünü düzenleyen Federal Antimonopol Servisi (FAS) emri ile beyanname formunu belirleyen Federal Vergi Servisi (FNS) emri, yasanın kabulünden itibaren beş ay içinde hazırlanacak. Komite, tasarının öngörülen kabul tarihi dikkate alındığında bu sürenin Nisan 2027 sonunda dolacağını hatırlattı. Raporda, ilgili düzenlemeler önceden yayımlanmazsa mükelleflerin 25 Nisan 2027'ye kadar beyanname verme yükümlülüğünü yerine getiremeyebileceği belirtildi.

Komite ayrıca tasarıda vergi döneminin tanımlanmamış olması nedeniyle önerilen düzenlemenin Rusya Vergi Kanunu'nun gereklerine uygunluğu konusunda soru işareti bulunduğunu kaydetti. Raporda, osmiyumun vergilendirilecek madenler arasında yer almamasına rağmen tasarıda bu metalin fiyatının yeniden hesaplanmasına ilişkin bir hüküm bulunduğuna da dikkat çekildi.

Komite, bu değerlendirmelere rağmen tasarıyı destekleyerek ilk okumada kabul edilmesini tavsiye etti. Önerilen değişikliklerin ikinci okumaya hazırlık aşamasında görüşülmesi bekleniyor.

Bundan sonra ne olacak?

Tasarı 29 Ekim'de Devlet Duması genel kurulunda ilk okumada ele alınacak. Rusya'da kanun tasarıları Duma'da üç okumadan geçtikten sonra Federasyon Konseyi'ne gönderilir ve Devlet Başkanı'nın onayıyla yürürlüğe girer. Komitenin önerdiği değişikliklerin metne girip girmeyeceği ikinci okumada netleşecek.

Tasarı, hükümetin 2027-2029 dönemi bütçe paketinin parçası olarak görüşülüyor. Aynı paket kapsamında başka vergi düzenlemeleri de Duma gündeminde bulunuyor.

Türk iş dünyası açısından

Tasarı yalnızca Rusya'da maden çıkaran şirketleri mükellef olarak tanımlıyor; Rusya'dan metal, cevher ya da kimya hammaddesi satın alan yabancı alıcılar doğrudan bu verginin muhatabı değil. Bununla birlikte Rusya'da madencilik veya maden işleme alanında ortaklığı ya da yatırımı bulunan Türk şirketlerinin, tasarının nihai metnini ve FAS ile FNS'nin çıkaracağı uygulama düzenlemelerini yakından izlemesi gerekecek. Vergi dünya fiyatlarındaki artışa bağlı olduğu için, uygulamanın Rusya'dan yapılan hammadde tedarikinin fiyat ve koşullarına etkisi ancak düzenleme netleştikten sonra görülebilecek.

Rusya'daki vergi ve mevzuat değişikliklerine ilişkin gelişmeleri Rusya kategorimizde takip etmeye devam edeceğiz.