Türkiye'de Rus vatandaşlarına banka hesabı: Kamu bankası kaynağı RIA'ya "yaptırım riski nedeniyle zorlaştı" dedi, sahte ilanlara karşı uyarı

RIA Novosti'nin 27 Ekim'de yayımladığı habere göre Türk kamu bankalarından birinde çalışan ve adının açıklanmasını istemeyen bir yetkili, Rusya vatandaşlarının Türkiye'de banka hesabı açarken güçlükle karşılaştığını söyledi. Kaynak, bu durumun Batı'nın Rusya'ya yönelik yaptırımları ve bankaların bu yaptırımlarla ilgili risk değerlendirmeleriyle bağlantılı olduğunu belirtti. Yetkiliye göre Rus vatandaşlarının Türk bankalarına ilgisi yüksek seyrediyor, ancak bankalar Rus vatandaşları ve şirketleriyle çalışmanın olası sonuçlarını dikkatle değerlendirmek zorunda kalıyor.

En zor olanı kamu bankaları

RIA'nın aktardığı bilgilere göre en zor süreç kamu bankalarında yaşanıyor. Kaynak, bu bankaların müşterilerden çok sayıda koşul talep ettiğini ve olası yaptırım sonuçları nedeniyle risk almak istemediğini söyledi. Hangi belgelerin ya da koşulların istendiği ise ayrıntılı olarak açıklanmadı. Türkiye'de kamu bankaları denince Ziraat Bankası, Halkbank ve VakıfBank akla geliyor; ancak RIA'nın haberinde kaynağın hangi bankada çalıştığı belirtilmedi.

Sosyal medyada sahte "hesap açtırırız" ilanları

Kaynağın dikkat çektiği bir diğer konu dolandırıcılık. Yetkiliye göre Facebook gruplarında kamu ve özel bankalar adına, Türkiye'de ikamet izni olmadan da hesap açılabileceğini vaat eden paylaşımlar yapılıyor. Kaynak, Türk bankalarının son dönemde bu tür ilanlara güvenip zarar gören Rus vatandaşlarından düzenli olarak şikâyet aldığını söyledi. Rus basınında daha önce de para karşılığında "hesap açma" sözü verip ödemeyi aldıktan sonra ortadan kaybolan kişilerle ilgili haberler yer almıştı.

Sorun yeni değil

Türk bankalarının Rus müşterilere temkinli yaklaşımı ilk kez gündeme gelmiyor. 2022'de Reuters, Türk bankalarının Rus müşterilerin hesap açma ve para transferi taleplerini uyum (compliance) birimlerinden geçirerek ayrıntılı incelediğini yazmıştı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) da o dönem yaptırımların finans kuruluşlarınca yakından takip edildiğini açıklamıştı. 2022 sonbaharında ABD ve AB'nin baskısının ardından Türk bankaları Rusya'nın Mir ödeme sistemiyle çalışmayı durdurmuştu.

2024'te ise Rus iş gazetesi RBK, büyük Türk bankalarından birinin Rus vatandaşlarına hesap açma koşullarını yeniden sıkılaştırdığını yazmıştı. Aynı dönemde bazı bankaların hesap açmak için ikamet izni ve yerel adres kaydı istediği, bazılarının da Rus vatandaşlarından belirli bir tutarın üzerinde mevduat beklediği bildirilmişti. RIA'ya konuşan kaynağın açıklaması, bu tablonun 2026'nın son çeyreğinde de sürdüğünü gösteriyor.

Türkiye'de yabancı olarak hesap açmak için genelde ne isteniyor?

Türk bankalarında yabancıların hesap açma koşulları bankadan bankaya ve müşterinin durumuna göre değişiyor. Bankaların genel uygulamasında istenen belgeler şöyle:

• Geçerli pasaport.
• Türk vergi kimlik numarası: Vergi dairesinden ya da Gelir İdaresi Başkanlığı'nın İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden alınabiliyor.
• Adres bilgisi: Çoğu banka, Türkiye'deki adresi gösteren belge ya da ikamet izni (ikamet tezkeresi) istiyor.
• Gelir ve paranın kaynağına ilişkin bilgi: Bankalar, özellikle yüksek tutarlı işlemlerde paranın kaynağını gösteren belge talep edebiliyor.

Bankaların hesap açıp açmama kararı kendi risk politikalarına bağlı. Bir bankanın başvuruyu reddetmesi, başka bir bankada da aynı sonucun çıkacağı anlamına gelmiyor; ancak yasal zorunlulukları "aşmayı" vaat eden aracılara karşı dikkatli olunması gerekiyor.

Dolandırıcılara karşı nelere dikkat edilmeli?

• Hesap başvurusu yalnızca bankanın kendi şubesinden, resmî internet sitesinden ya da resmî mobil uygulamasından yapılmalı.
• Sosyal medyada "ikamet izni olmadan hesap", "garantili kart" gibi vaatlerle para isteyen kişilere ödeme yapılmamalı; bankalar hesap açmak için aracıya ücret ödenmesini istemiyor.
• Pasaport fotoğrafı, kart bilgisi ve tek kullanımlık şifreler kimseyle paylaşılmamalı.
• Dolandırıcılığa uğrayanlar Türkiye'de polise ya da savcılığa, ayrıca ilgili bankanın müşteri hizmetlerine başvurabiliyor.

Rusya'da yaşayan Türkler için ise tersi yönde süreç farklı: Rusya'da yabancıların banka hesabı açarken istenen belgeleri ayrı bir rehberde derlemiştik.