İşsizlik oranı eylülde yüzde 8,4'e yükseldi: İşsiz sayısı 2 milyon 967 bine çıktı, genç kadınlarda oran yüzde 23,3

TÜİK'in Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre, 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2026 yılı eylül ayında bir önceki aya göre 198 bin kişi artarak 2 milyon 967 bin kişiye yükseldi. Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı ise 0,5 puan artışla yüzde 8,4 olarak gerçekleşti.

Kadınlarda ve gençlerde artış daha sert

Cinsiyete göre bakıldığında işsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,9, kadınlarda ise 1,1 puanlık artışla yüzde 11,3 oldu. 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı 1,6 puan artarak yüzde 14,8'e çıktı. Artışın en belirgin olduğu grup genç kadınlar oldu: Bu grupta oran 3,4 puan yükselerek yüzde 23,3'e ulaştı. Yani işgücüne katılan her dört genç kadından yaklaşık biri iş arıyor ama bulamıyor.

İstihdam geriledi, katılım az da olsa arttı

İstihdam edilenlerin sayısı eylülde bir önceki aya göre 49 bin kişi azalarak 32 milyon 445 bin kişiye geriledi. İşgücüne katılma oranı ise 0,1 puan artışla yüzde 52,7 oldu. İşgücüne katılımın artarken istihdamın düşmesi, iş aramaya başlayan kişilerin büyük bölümünün iş bulamadığı anlamına geliyor; işsizlikteki sıçramanın ana nedeni de bu.

Mevsim etkisinden arındırma ne demek?

TÜİK'in manşet olarak açıkladığı oranlar mevsim etkisinden arındırılmış değerler. Tarım, turizm ve inşaat gibi sektörlerde istihdam yılın belli dönemlerinde doğal olarak artıp azaldığı için ham veriler aydan aya yanıltıcı olabiliyor. Arındırılmış seri, bu dönemsel dalgalanmaları ayıklayarak eğilimi göstermeyi amaçlıyor; eylüldeki 0,5 puanlık artış bu nedenle mevsimsel değil, gerçek bir kötüleşme olarak okunuyor.

Geniş tanımlı işsizlik: Yüzde 31,2

Resmî işsizlik oranı yalnızca son dört hafta içinde aktif olarak iş arayan ve iki hafta içinde işbaşı yapabilecek kişileri sayıyor. Daha fazla çalışmak isteyen eksik zamanlı çalışanları, iş bulma ümidi olmadığı için iş aramayanları ve hemen işbaşı yapamayacak olanları da kapsayan "atıl işgücü" oranı ise eylülde 0,2 puan artarak yüzde 31,2 oldu. Ekonomistler, istihdam piyasasının gerçek durumunu görmek için bu göstergeye bakılmasını öneriyor.

İşini kaybedenler ne yapmalı? İşsizlik ödeneği şartları

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre işsizlik ödeneğinden yararlanmak için şu şartlar aranıyor:

• İşten kendi isteği ve kusuru dışında çıkarılmış olmak (örneğin işverenin feshi, işyerinin kapanması, haklı nedenle istifa).
• İş akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün boyunca kesintisiz prim ödenmiş olmak.
• Son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olmak.
• İşten ayrıldıktan sonra 30 gün içinde İŞKUR'a ya da e-Devlet üzerinden başvurmak.

Ödeneğin tutarı, kanuna göre sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde 40'ı kadar; ancak bu tutar, aylık brüt asgari ücretin yüzde 80'ini geçemiyor. Ödenekten yalnızca damga vergisi kesiliyor.

Ödeme süresi prim gün sayısına göre 6, 8 ya da 10 ay olarak belirleniyor. Başvuru, e-Devlet'te "İŞKUR İşsizlik Ödeneği Başvurusu" hizmetinden ya da en yakın İŞKUR hizmet merkezinden yapılabiliyor. Ödenek alanlar aynı zamanda İŞKUR'un iş ve meslek danışmanlığı ile kurs programlarından da yararlanabiliyor.

Sırada ne var?

Ekim ayı işgücü verileri kasım sonunda açıklanacak. Aynı hafta TÜİK'in ekim ayı enflasyon verisi de 3 Kasım'da yayımlanacak. Asgari ücret görüşmeleri öncesinde açıklanan bu veriler, 2027 ücret pazarlığında da tartışılacak; asgari ücret senaryoları için daha önce yayımladığımız habere bakabilirsiniz.